سفارش تبلیغ
صبا
شریفترین دانش، آن است که در اعضا و جوارح تو پدیدار شود . [امام علی علیه السلام]


ارسال شده توسط مظاهری در 96/12/1:: 1:29 صبح

 

توسعه های فناورانه که با انقلاب صنعتی شروع شدند، با این ایده همراه بودند که ممکن است‌ بر‌ طبیعت‌ غالب شوند. پس از جنگ جـهانی دوم، بـرنامه هـای توسعه‌ اقتصادی سریعی به اجرا درآمدند تا نـیازهای فـزاینده در نواحی شهری به مهاجرت از شهرستان به شهر علاوه‌ بر‌ انفجار‌ جمعیت برآورده شوند. فرایند شهری سازی برنامه ریزی نشده بـا عـملی‌ کـردن‌ این سیاست های توسعه ای بدون توجه به محافظت از محیط طبیعی و ایده غـالب شدن بر‌ طبیعت‌ با‌ نیروی فناوری شروع شده است. شهری سازی برنامه ریزی نشده در نتیجه‌ صنعتی‌ سازی‌ باعث کـاهش تـدریجی مـیدان سبز، افزایش سرانه انرژی، مصرف محدود و غیرآگاهانه منابع طبیعی و استفاده‌ گـسترده‌ از‌ مـنابع نفتی شده است. مسائل محیطی شامل افزایش انتشار گازهای گلخانهای، گرمایش جهانی، سوراخ‌ شدن‌ لایه اوزون و کاهش در تـنوع زیسـتی در نـتیجه عدم تعادل تولید و مصرف ناشی‌ از‌ سیاست‌ تولید نامحدود انقلاب صنعتی به ابـعاد جـهانی رسـیده است در حالی که اثر آنها‌ روی‌ مقیاس محلی احساس میشود. مسائل محیطی در نتیجه مدل هـای تـوسعه اقـتصادی فعلی‌ مبتنی‌ بر‌ مصرف بالای منابع طبیعی و نابودی زندگی، ثروت اجتماعی و استاندارهای زندگی را بـه پایین تـرین سطح‌ در‌ تمام دوران تنزل داده است.

نگرانیها در مورد مصرف سریع منابع طبیعی‌ ممکن‌ است‌ نـتواند نـیازهای بـشر را برآورده کند و ممکن است توسعه اجتماعی و رشد اقتصادی در نتیجه این‌ ناکافی‌ بودن‌، کند شـده و یا حـتی متوقف شوند؛ یک روز، این مساله برای اولین‌ بار‌ در Brundtlan Report در 1989 بیان شد. با این که در سالهای انتشار، تـردیدهایی بـوجود آورد‌، امـروزه‌ دولتها، موسسات، سازمانها، دنیای تجارت، سازمانهای غیردولتی و سایر سهامداران در مورد این‌ حقیقت‌ که منابع طـبیعی مـحدود بوده و زندگی بشر‌ در‌ سراسر‌ جهان در خطر قرار دارد، وفاق دارند‌. مفهوم‌ پایداری که بـه صـورت بـرآورده کردن نیازها و استثنائات حال حاضر بدون مصالحه کردن‌ با‌ نسلهای آینده برای برآورده کردن‌ نـیازهایشان‌ در Brundtland‌ Report‌ تـعریف‌ شـده است، یکی از راه حل‌ های‌ پیشنهادی است.

روش بررسی متون به عنوان روش تحقیق پایه در اینـ‌ مـقاله‌ استفاده شده است. در محدوده این‌ عملکرد، آینده مفاهیم پایداری‌ یا‌ توسعه پایدار که اخیرا توسط‌ سهامداران‌ پذیرفته شده اسـت و تـوسعه اقتصادی را رد نکرده اما از سیاست های محیطی‌ و انرژی‌ که زندگی طبیعی را تهدید‌ نـمیکنند‌، بـرای‌ پیش بینی وتحلیل‌ توسعه‌ در سطح جهانی و در‌ ترکیه‌ اسـتفاده شـده اسـت.

بررسی متون و فرضیات ــ پایداری

در کل، پایداری به معنای اسـتفاده‌ مـتعادل‌ از منابع طبیعی است بگونه ای‌ که‌ به فساد‌، تقلیل‌ و نقطه‌ تجدیدناپذیری منجر نشده و بـتواند‌ بـه نسل آینده هم منتقل شـود، تـعریف میشود. در این زمـینه، بـه نـظر

تحقیقات جدید در علوم انسانی » پاییز 1396 - شماره 26 (صفحه 27)

میرسد پایداری‌ مفهومی‌ است که در تمامی زمـینه هـا‌ معنی‌ می‌ یابد‌ از‌ سیاست توسعه جهانی‌ گرفته‌ تا استفاده، از منابع انرژی و بـرنامه ریزی تـولید تا طراحی معماری در دوره ما.

هدف پایداری‌ اینـ‌ است‌ که نسل هـای آینـده هم بتوانند با‌ محافظت‌ از‌ مـحیط‌ طـبیعی‌ و ساخته‌ شده به حیات ادامه دهند و از دوام نسل بشر و منابع طبیعی محافظت شود (Osso و هـمکاران، 1996). در عـین حال، پایداری یک سیستم چندبعدی است کـه هـدفش افـزایش‌ کیفیت زندگی تـمام افـراد از طریق بهبود شرایط افـراد، ایجـاد پیوندهای ارزشمند میان افراد با اهمیت دادن به همکاری و سود اجتماعی و انجام اصلاحات در اقتصاد اسـت (Hoskara، 2007؛ Oktay، 2005‌). هـدف‌ این مفهوم اساسا فراهم آوردن تعادل با تـوجه بـه انسان، زمـان و مـکان اسـت؛ به عبارت دیگر، تـخصیص برابر منابع جهانی بین تمام ملل، موجودات زنده و نسلهای آینده.

در واقع‌ پایداری‌، یک توسعه پیوسته را با تـغییر عـادات مصرف بدون کاهش کیفیت زندگی پیش بـینی مـیکند. پایدار بـودن این تـوسعه بـه همبستگی جهانی و تـخصیص‌ عـادلانه‌ و دموکراتیک بستگی دارد. به عبارت‌ دیگر‌، از طریق مدل توسعه پایدار، پیشنهاد میشود که فهم توسعه کلی که هـدفش مـدیریت مـحیطی، مسئولیت اجتماعی، و راه حلهای اقتصادی با ترک مـصرف کـننده‌ بـودن‌ اسـت. از این مـنظر‌، مـیتوان‌ گفت که پایداری 3 بعد اصلی دارد: محیطی، اقتصادی و اجتماعی. تعاملات بین پارامترهای موثر پایداری که عبارتند از محافظت از محیط زیست، پیشرفت اقتصادی و عدالت اجتماعی که در شکل 1 نشان داده‌ شده‌ است.


تـوسعه راهبردی را میتوان از طریق همکاری مولفه های محیطی، اقتصادی و اجتماعی تامین کرد. از آنجاکه پایداری اجتماعی و محیطی بدون پایداری اقتصادی ممکن نیست، پایداری اجتماعی به عنوان یک‌ پیش‌ شرط پایداری‌ اقتصادی پذیرفته شده است. این سه مـولفه بـاید به عنوان بخشهای جدایی ناپذیری از یک کل در‌ نظر گرفته شوند چرا که این سه مولفه با هم ادغام‌ شده‌ اند‌ (معماری HKU، 2002).

شکل 1. پایداری (Hart، 1999) ــ پایداری محیطی

پایداری محیطی به معنای تحویل دادن محیط ‌‌به‌ نسل آینـده در حـالتی بهتر از آنچیزی است که تحویل گرفته شده است‌، و محافظت‌ از‌ تعادل اکولوژیک و سیستم های طبیعی از نابودی است (Sev، 2009). در نظر گرفتن تعادل اکولوژیکی‌ و صرفه جویی در مـصرف مـنابع تجدیدناپذیر ضروری است. پایداری یک منبع بـه تـوانایی‌ تجدید همزمان خودش است‌. برای‌ مثال، موضوع اصلی در چرخه آب بالارفتن آب از طریق تبخیر و بازگشت مجدد به زمین بعد از تقطیر است. یکی از شرایط مقدم برای پیوسـتگی این چـرخه آب نگهداری شده و تمیزی‌ هـوا اسـت. لذا، آلودگی آب ناشی از فاضلاب، پسماندهای کشاورزی و غیره و آلودگی هوا ناشی از انتشار کربن تاثیر منفی روی چرخه پایدار آب دارد. پایداری محیطی به معنای تحویل

تحقیقات جدید در علوم انسانی » پاییز 1396 - شماره 26 (صفحه 28)

دادن منابع‌ طبیعی‌ به نسلهای آینده بدون نابودی است. به همین دلیل، در تعیین سـطح اسـتفاده از منابع طبیعی، باید در نظر گرفت که از نرخ تجدیدپذیری این منابع و نرخ این منابع برای‌ پاکسازی‌ آلودگی بیشتر

نشود (Patel و Chugan، 2013). پایداری محیطی نیازمند حساسیت به موارد زیر است: ــ محافظت از زنده بودن و تنوع روی زمین ــ حفاظت از سیستم هـای پشـتیبانی از‌ زندگی‌ ــ اسـتفاده پایدار از منابع تجدیدپذیر ــ صرفه جویی در منابع تجدیدناپذیر ــ حداقل کردن آسیب به محیط و اشیای زنده

ــ محافظت از محیط های زراعـی و تاریخی (Hoskara، 2007‌).

ــ‌ پایداری‌ اقتصادی

در مدل توسعه اقتصادی‌ مدرن‌ فعلی‌، فرض بر این است کـه فـعالیت اقـتصادی در بازار با افزایش توان خرید افراد افزایش مییابد که در اثر آن افزایش‌ تولید‌ ناخالص‌ طبیعی باعث مشارکت افـراد ‌ ‌مـی شود. تا آنجا‌ که‌ از روی این تعریف میتوان فهمید، این مدل توسعه به تولید و مصرف نـامحدود بـستگی دارد. زمـانی که از منظر‌ اکولوژیک‌ در‌ نظر گرفته شود، مدل فوق الذکر نیازمند استفاده از منابع‌ موجود بگونه ای اسـت که گویی این منابع نامحدود هستند. با این وجود، اینکه یک حقیقت است منابعی‌ که‌ مـی‌ توانند نیازهای اساسی مـردم را بـرآورده کنند محدود بوده و روز به‌ روز‌ بدون تجدید و در اثر استفاده زیاد کاهش می یابند. از طرف دیگر، روشن است که مشکلات‌ محیطی‌ ناشی‌ از اتلاف وجود دارند که ناشی از آشفتگی مصرف است (Torunoglu، 2003‌). در‌ فرایند‌ اقتصادی، چون تـعادل تولید-مصرف باید با در نظر گرفتن قابلیتهای اکولوژیکی و عدالت اجتماعی‌ تنظیم‌ شود‌، پایداری اقتصادی یکی از مهم ترین موضوعات

توسعه پایدار است. توسعه اقتصادی پایدار نیازمند‌ موارد‌ زیر است: ــ ایجاد بازارهای جدید و فرصت های تجاری

ــ کـاهش هـزینه از‌ طریق‌ تامین‌ کارایی با کاهش انرژی و ورودی منابع در تولید ــ ارزش افزوده (معماری HKU، 2002‌).

به‌ طور خلاصه، پایداری اقتصادی تامین جریان سرمایه گذاری عمومی و خصوصی با استفاده کارآمد‌ و مدیریت‌ منابع‌، ارزیابی بازده اقتصادی و معیار اجـتماعی بـه جای سوددهی سازمان است (Hoskara،

.(2007

تحقیقات جدید در علوم انسانی » پاییز 1396 - شماره 26 (صفحه 29)

ــ پایداری اجتماعی‌

پایداری‌ اجتماعی که مهم ترین هدف توسعه پایدار است روی حقوق پایه و آزادی‌ مربوط‌ به‌ بشر است.

مهم ترین حقوق پایه و آزادی برابری و تعادل میان نسل ها است. منابع را‌ می‌ تـوان‌ بـه نسل آینده تحویل داد

تا حیاتشان را حفظ کرده و ثروتشان را‌ تامین‌ کنند. که این موارد با پایداری اجتماعی تامین می شود: ــ تامین نیازهای پایه مانند کار‌، خانه‌، شرایط سلامت، تحصیلات و فعالیت های فرهنگی بـرای هـر فـرد در طولانی مدت‌

ــ‌ افزایش کیفیت زنـدگی

ــ تـلفیق مـجدد افراد‌ ناتوان‌ در‌ اجتماع

ــ حفاظت از حق زندگی نسل‌ آینده‌ (معماری HKU، 2002) ــ مقیاس های پایداری

در مدل سقف مفهومی پایداری آماده‌ شده‌ توسط ارزیابی کیفیت محیط سـاخت‌ بـرای‌ زمـان پایدار‌ و پذیرفته‌ شده‌ در ابعاد بین المللی، پایداری بر‌ اساس‌ مـیدان پوشـش بررسی میشود؛ مقیاسهای جهانی، منطقه ای، ملی، شهری، خیابانی، ساختمانی‌، سیستمی‌ و مولفه ای. شرط اولیه برای توسعه‌ در مقیاس پایداری جهانی‌ نیاز‌ به سـازمان دهـی بـین المللی‌ است‌ که قدرت فراملی روی مصرف منابع و راه حل مشکلات مـحیطی دارد.

پایداری منطقه‌ ای‌ یک مقیاس میانی بین پایداری‌ جهانی‌ و محلی‌ است. مدیریت سیستم‌ پایدار‌، کنترل و جهت سیاسی، از‌ آنجاکه‌ منابع منطقه ای و ویژگیهای آن در این مقیاس بـیشتر شـناخته شـده هستند، سازگارتر از‌ مقیاس‌ جهانی است. پایداری ملی یک مقیاس‌ میانی‌ بین پایداری‌ شهری‌ و مـنطقه‌ ای اسـت.

مقیاسی است‌ برای تصمیم گیری با توجه به شرایط پایداری اقتصادی، اجتماعی و سیاسی ملتها و ایجاد راهبردهایی بـرای‌ کـاربرد‌. در پایداری شـهری، تخصیص عادلانه منابع‌ برای‌ پایداری‌ موجود‌ ضروری‌ است.

بر اساس‌ اصول‌ پایداری شهری، در بـرنامه ریزی شـهرها و تـشکیل محیطهای قابل زندگی، برآورده کردن نیازها بدون آسیب رساندن‌ به‌ ارزشهای‌ محیطی و منابع بـه عـنوان پایه پذیرفـته شده‌ است‌. پایداری‌ در‌ شهر‌، سیستم‌، خیابان در محدوده این مقیاس ارزیابی می شوند.

ــ راهبردهای توسعه پایدار

در گزارشی کـه تـوسط سازمان های بین المللی در 1991 آماده شد، توسعه پایدار با‌ عنوان افزایش در کیفیت زندگی انـسان بـا شـرط ماندن در مرزهای ظرفیت زایش اکوسیستم محدود، 9 اصل که می توانند پایه راهبردهای توسعه پایدار باشند، تعیین شـدند (IUCN، 1991؛ UNEP، 2011‌؛ WWF‌، 1991؛ sev،

.(2009

ــ احـترام گذاشتن و مراقبت از زندگی اجتماعی

تحقیقات جدید در علوم انسانی » پاییز 1396 - شماره 26 (صفحه 30)

ــ افزایش کیفیت زندگی انسان

ــ محافظت از زندگی و تنوع روی زمین ــ کـاهش مـصرف مـنابع تجدیدناپذیر ــ ماندن‌ در‌ ظرفیت زایش زمین ــ تغییر در رفتارهای فردی و عادات ــ احترام گذاشتن جوامع به محیط زیست

ــ تـشکیل یک قـالب ملی که تامین‌ کننده‌ یکپارچگی بین توسعه و محافظت باشد‌ و ــ‌ تشکیل توافق جـهانی بـر اسـاس کاربرد پایداری در مقیاس جهانی

تقویت مربوط به بخش ساختمان در زمان ایجاد راهبردهای توسعه پایدار اهمیت می یابـد‌. امـروزه‌، بـخش ساختمان جای مهمی‌ هم‌ در اقتصاد و هم در استخدام دارد. اصول برابری و عدالت در احترام اجـتماعی زمـان استفاده از فضاهای زندگی شکل گرفته و منابع بسیار مهم است. از طرف دیگر، استفاده از میدان برای‌ احترام‌ مـحیطی بـسیار مهم است. علاوه بر معادن مانند آهن، سیمان آلومینیوم که در طول سـاختمان سـازی و تعمیر استفاده می شوند؛ منابعی مانند آب، گـاز طـبیعی، و زغـال سنگ که در ساختمان‌ سازی‌ استفاده میشوند‌، مـنابع طـبیعی مورد استفاده از بخش ساختمان هستند. این منابع باعث بسیاری از مشکلات محیطی در طول‌ تخریبشان مـی شـوند. بخش ساختمان پایدار برای توسعه پایدار مـورد نـیاز‌ است‌.

ــ‌ پایداری در بـخش سـاختمان

مـردم برای حفظ زندگیشان در طول تمدن بـه سـاختمان های زیادی نیاز داشته ‌‌اند‌. این امکانات مسائل محیطی بسیاری در طول ساخت، کار، نـگهداری و تـخریب بوجود می‌ آورند‌. ساختمانهایی‌ که مـقدار بالایی انرژی و منابع طـبیعی مـصرف میکنند و روی تغییر آب و هوا با تـاثیر گـذاشتن‌ روی کیفیت هوا و آب شهرها اثر می گذارند (Vyas و همکاران، 2014). بر اساس‌ دادههای 2010، 45% انرژی‌ جهان‌ و 50% آب تـوسط سـاختمان ها مصرف می شوند. اگـر از نـقطه نـظر محیطی به مـساله بـنگریم، 23% آلودگی هوا، 50% گازهای گـلخانه ای، 40% آلودگـی آب و 40% فاضلاب در شهرها مسائل‌ محیطی ناشی از ساختمانها هستند (Dixon، 2010). مسائل محیطی ناشی از صنعت ساختمان را میتوان بـا تـغییر در کاربردها کاهش داد.

علاوه بر این، واضح تـرین اثـر قابل انـدازه گـیری روی‌ مـحیط‌ است، آثار اجتماعی-اقـتصادی آن هم معایب مهمی بوجود می آورند.

استفاده فراوان از منابع طبیعی به خاطر فعالیتهای صنعت سـاختمان، ضـایعات جامد و مایع و انتشار گاز در پایان فعالیتهای سـاخت‌ و تـخریب‌، آثـار مـنفی بـسیاری روی محیط دارد. آثار مـنفی را مـیتوان به عنوان مصرف منابع تجدیدپذیر، کاهش در تنوع زیستی، تخریب نواحی جنگلی، اتلاف نواحی زراعی، آلودگی هـوا، آب و خـاک‌، تـخریب‌ نواحی سبز طبیعی و گرمایش جهانی خلاصه کـرد.

تحقیقات جدید در علوم انسانی » پاییز 1396 - شماره 26 (صفحه 31)

کلمات کلیدی :